گشودن رمز و راز و «معمای هستی» کار شجریان و لطفی نبود. حتی کار شخص جناب حافظ هم نبود؛ چنانکه خود فرمود: «زین معما هیچ‌دانا در جهان آگاه نیست». اما شجریان و لطفی در مقام یک هنرمند، با بال و پر هنرشان در این پهن دشت لایتناهی پر و بالی گشودند.

ما در اینجا قصد نداریم اثر «معمای هستی» را به لحاظ فنی و تئوری موسیقی آنالیز نماییم. و اینکه مثلاً چرا شجریان بخش عمده‌ی آواز شور خود را به چرخش و سیر و سیاحت در گوشه‌ی «رضوی»، حالات مختلف آن و جملات اول تا چهارم این گوشه‌ی پرطنین اختصاص داده؛ و بخش اصلی و پیام نهایی آواز خویش را در پهنه‌ی لطیف و کمون قدرتمند گوشه‌ی «رضوی» بیان نموده است؟ (وسعت
بالقوه و خصلت و خاصیت انعطاف‌پذیری گوشه‌ها‌ی موسیقی برای خود حیطه‌ای جالب را داراست، که به برخی از آن‌ها در مقاله‌ی «موسیقی ایران‌زمین با گستره‌ای وسیع» اشاره نموده‌ایم).  بلکه اکنون بیشتر برآنیم تا آلبوم یادشده را از منظری دیگر بررسی نماییم.

شجریان و لطفی در طول چندین سال رفاقت و همکاری مشترک در عرصه‌ی موسیقی، همواره از حس و حالی مشابه و نزدیک به‌هم برخوردار بوده‌اند. این دو هنرمند از هم‌ذات‌پنداری عجیبی نسبت به یکدیگر برخوردارند، ولو اینکه سالها از همدیگر دور بوده باشند. به‌طوری که پس از مهاجرت کردن لطفی و سکونت وی در خارج از کشور، معدود آثار مشترک و آوازهایی که توسط آنان (آن هم با مدت کوتاهی تمرین و همنشینی) اجرا شده است، با این حال از حس مشترک و قرابت عجیبی برخوردار گشته؛ که یکی از این آثار آلبوم «معمای هست» می‌باشد.

مقوله‌ی حس و حال مشترک و دیدگاه‌های مشابه بین هنرمندان همکار، برای خود آداب خاصی را دارد. در مکتب موسیقی ایران‌زمین، ایجاد و ارایه‌ی یک اثر هنری توسط چند هنرمند، صرفاً به یک رابطه‌ی کاری خشک و بی‌روح خلاصه نمی‌شود. در این مکتبِ فرازپایه، برای آنکه چند هنرمند بتوانند از ورای آهنگ‌ها و ملودی‌ها اثری را خلق کنند به معنای واقعی «هنری»؛ این امر مستلزم نشست و برخاست، انس و الفت و هم‌دل شدن آنان ـ چه به لحاظ فنی و تخصصی، وچه به لحاظ عاطفی و احترام متقابل نسبت به یکدیگر ـ می‌باشد. بدین‌سان است که این هنرمندان به مرحله‌ی انس و الفت هنری و در نهایت ارایه‌ی یک اثر ماندگار و دلنشین دست خواهند یافت.

راقم هرچند که مانند برخی از طرفداران آقای شجریان، از این میزان ارادت و انجذاب برخوردار نیستم که ایشان را تا حد افراط بالا برده و از جمیع جهات نقدناپذیر بدانم! اما پیرو توضیحات چند سطر قبلی‌ام باید بگویم که آثاری نظیر «عشق داند»، «چشمه‌ی نوش» و «معمای هستی» از نمونه‌های بارزی است که در آن همدلی، هم‌حسی، و در نهایت «همنوایی» خواننده و نوازنده به‌طور چشمگیری عینیت یافته؛ و هم از این رو آثار یاد شده را در زمره‌ی آثار جدی و ماندگار موسیقی آوازی این سرزمین جای داده است.

بنابر تصاویری که از کنسرت‌های لطفی و شجریان موجود است، شیوه‌ی نشستن متمایلِ شجریان به سمت لطفی خود حکایتی دگر است. تو گویی شجریان، از چهره‌ی معنوی با چشمان بسته و حالتِ غرق در احساس و تفکر «لطفی» حس می‌گیرد. چنین احترام متقابل بین پیشکسوتانِ همکار است که هم می‌تواند درس آموزنده‌ای برای جوانان باشد، و هم پاسخی برای معترضانی که نزاع بی‌سرانجام «خواننده سالاری»  و  «نوازنده سالاری»  را دامن می‌زنند!

در بخش آوازی «معمای هستی» شاهد همراهی خوب و جواب آواز «افشارنیا» نیز هستیم؛ اما وقتی لطفی وارد گود می‌شود ماجرا صبغه‌ی دیگری به‌خود می‌گیرد. مقوله‌ی جواب آواز خود یک مبحث جدا و بااهمیتی است که تا به امروز از میان خیل نوازندگان، تنها عده‌ی انگشت‌شماری به سطوح بالا و عالی هنر جواب آواز دست یازیده‌اند. جواب آواز دارای انواع مختلفی است که بهترین نوع آن  ـ  به نظر مصنّف این سطور ـ مربوط به حالتی می‌باشد که در آن، نوازنده و خواننده در حین اجرای آواز ایرانی دوش به دوش یکدیگر اوج گرفته و همدیگر را در مسیر اجرای آواز، بصورت ‌پله‌پله همراهی می‌نمایند. به عبارت بهتر در چنین حالتی، هم خواننده (آوازخوان)  و هم‌نوازنده (هم‌نواز آواز) از رتبه و مرتبه‌ای همسان و همپایه برخوردار بوده و بدین سان خلاء و کمبودی در مجموعه‌ی آواز اجرا شده توسط آنان شنیده نخواهد شد.

یک مثال بارز برای این سخن ما، آقایان لطفی و شجریان می‌باشند. شخص آقای شجریان با بیانی ساده اما قابل توجه، به این مقوله اشاره نموده و چنین می‌گویند:

"با آقای لطفی که روی صحنه می‌رویم، هدف تصنیف خواندن نیست. آنجا می‌رویم که دو نفری با هم مثل دو تا کشتی‌گیر روی صحنه کشتی بگیریم. آنجا اصلاً تصنیف مطرح نیست. حتی تنبک‌نواز هم مطرح نیست. ما داریم آواز را مطرح می‌کنیم. خب با چنین ایده‌ای من باید با یک نوازنده‌ی قَدَر روی صحنه بروم که با من بیاید؛ و من با او [لطفی] می‌توانم این کار را بکنم."
روزنامه اعتماد ۲۳/۷/۸۷

در خاتمه‌ی مبحث آواز و جواب آواز باید بگوییم که، رکن اصلی یک آواز و جواب آواز خوب (جدا از مسایل تخصصی و فنّی)، همانا دیدگاه‌ها و عقاید مشترک یا حداقل نزدیک به‌هم برای خوانده و نوازنده می‌باشد. این دیدگاه‌ها و عقاید می‌تواند شامل موارد بسیاری باشد؛ از جمله: دیدگاه‌های هنری، هدف از ارایه‌ی هنر، افکار شخصی و اجتماعی و....

در این بخش از نوشتار، مبحث خویش را از زاویه‌ای دیگر دنبال می‌کنیم. در آلبوم «معمای هستی» به لحاظ آهنگسازی و ساخت تصنیف کار خاصی صورت نگرفته است؛ چراکه در آن برخی تصانیف ساده و مردمی و نیز ضربی‌ها و پیش درآمدهای مربوط به یکی، دو قرن پیش، بازسازی و اجرا گردیده و در عوض تمرکز کار بیشتر بر روی بخش آوازی بوده است. با این حال نگارنده می‌خواهد در همین جا موضوع مهمی را در مورد این تصنیف‌های مردمی و بظاهر ساده یادآور گردد. تصنیف‌ها و‌ترانه‌های مردمی هرچند که نوعاً از اشعار و عباراتی ساده و بی‌پیرایه تشکیل می‌شوند، اما از خاستگاهی اجتماعی برخوردار بوده و بازتاب افکار و رویدادهای  مردمان هر عصری می‌باشند.
اهمیت این تصانیف و اشعار تا بدان حد است که همواره در مطالعات تاریخی و جامعه‌شناسی، هم‌چون منبع و مأخذی برای پژوهشگران بزرگ بوده است.

از طرفی ورود هنرمندان به عرصه‌های اجتماعی و بی‌تفاوت نبودن آنان نسبت به مسایل و رخدادهای پیرامون‌شان، جزء وظایف اصلی و مهم آنان ارزیابی می‌گردد. یک هنرمند زمانی می‌تواند «هنرمند مردمی» لقب بگیرد که با مردم و در میان مردم باشد، و از روح و صفای آنان تأثیر پذیرد. فقط آنچه در این میان اهمیت دارد این است که یک هنرمند هیچ‌گاه جایگاه هنری خویش را تنزل نداده، و مثلاً برای خوشامد اقشار خاصی از جامعه به سمت کارهای سطحی نازل روی نیاورد. شاید با توضیحی در مورد
کیفیت اجرای تصانیف «معمای هستی»، بتوانیم منظور خویش را واضح‌تر بیان نماییم.
همانگونه که در اشعار تصانیف قدیمی این اثر می بینیم و می‌شنویم، آنچه که دراین اشعار آمده است متشکل از برخی جملات و عبارات ساده و عامیانه می‌باشد؛ اما کیفیت اجرای این تصانیف به‌ظاهر ساده از صلابتی هنری و طنین موسیقایی خاصی برخوردار می‌باشد.

شاید مجریان آلبوم «معمای هستی» خواسته‌اند این پیام را به مخاطب خویش برسانند که یک هنرمند حتی اگر هم به سمت کارهای عامیانه و ساده می‌رود؛ در عین حال نباید رشته‌ی اصلی رسالت و کیفیت کار خویش را تنزل دهد. البته این مقوله آن سوی ماجرا را نیز در بر می‌گیرد، بدین‌ترتیب که یک هنرمند و موسیقیدان اگر صرفاً به سمت اقشار روشنفکر یا مرفه و بالانشین جامعه سوق داده شده، و مخاطب تولیدات خود را تنها این دسته از افراد قرار دهد، در چنین حالتی تجربه نشان داده است که به‌جز درخششی مقطعی و کاذب آینده‌ی دیگری پیش روی چنین هنرمندی نخواهد بود.

پس در این وادی بهترین وسیله‌ی سنجش و ارزیابی، همان آثار برجای‌مانده و پیگیری خط سلوک هنری یک هنرمند در طول چند دهه فعالیت حرفه‌ای‌اش خواهد بود.

ردیف‌های آوازی آلبوم معمای هستی:

۱) غزل از حافظ

۱. مرا مــی‌بینی و هر دم زیادت می‌کنی دردم
    تو را می‌بینیم و میلم زیادت می‌شود هر دم
    [درآمد شور]

۲ و ۶. به سامانم نمی‌پرسی نمی‌دانم چه سر داری!
          به درمانم نمی‌کوشی، نمی‌دانی مگر دردم؟
          [درآمد شور، رضوی]

۳. نه راه است این که بگذاری مرا بر خاک و بگریزی
    گذاری آر و بازم پرس تا خاک رهت گردم
    [درآمد شور]

۴. ندارم دستت از دامن بجز در خاک، آن دم هم
    که بر خاکم روان گردی بگیرد دامنت گردم
    [درآمد شور]

۵. فرو رفت از غم عشقت دمم، دم می‌دهی تا کی
    دمار از من بر آوردی نمی‌گویی بر آوردم
    [حسینی]

۲) غزل از حافظ

۱. زاهد ظاهر پرست از حال ما آگاه نیست
    در حق ما هر چه گوید جای هیچ اکراه نیست
    [سلمک]

۲. تا چه بازی رخ نماید بیدقی خواهیم راند
    عرصه‌ی شطرنج رندان را مجال شاه نیست
    [شهناز]

۵. چیست این سقف بلند ساده‌ی بسیار نقش
     ز این معما هیچ دانا در جهان آگاه نیست
    [رضوی]

۴. این چه استغناست یا رب! وین چه قادر حکمت است
    که این همه زخم نهان هست و مجال آه نیست
    [رضوی]

۳ و ۶. هر چه هست از قامت نا ساز بی‌ اندام ماست
          ور نه تشریف تو بر بالای کس کوتاه نیست
          [رضوی]

۲. بنده‌ی پیر خراباتم که لطفش دایم است
    ورنه لطف شیخ و زاهد گاه هست و گاه نیست!
    [قرچه]

۳) غزل از حافظ

۱. ما ز یاران چشم یاری داشتیم
    خود غلط بود آنچه می‌پنداشتیم
    [مثنوی]

۲. تا درخت دوستی کی بردهد
    حالیا رفتیم و تخمی کاشتیم
    [مثنوی]

۳. گفت‌و‌گو آیین درویشی نبود
     ور نه، با تو ماجراها داشتیم
     [مثنوی]

۴. شیوه‌ی چشمت فریب جنگ داشت
    ما ندانستیم و صلح اِنگاشتیم
    [مثنوی]

۵. گلبن حسنت نه خود شد دلفروز
    ما دم همّت بر او بگماشتیم
    [مثنوی]

۶. نکته‌ها رفت و شکایت کس نکرد
     جانب حرمت فرو نگذاشتیم
     [مثنوی]

۷. گفت خود دادی به ما دل حافظا!
     ما محصّل بر کسی نگماشتیم
     [مثنوی]

اشعار تصنیف‌های آلبوم معمای هستی:

تصنیف قدیمی پرند شوشتری
دو زلفونت بُوَد تار ربابم ماه من، بود تار ربابم
چه می‌خواهی از این حال خرابم، ماه من؟ از این حال خراب، حال خرابم
تو که با مو سر یاری نداری، یاری نداری
چرا هر نیمه شو، چرا هر نیمه شو، آیی به خوابم، ماه من 
پرند شوشتری، پرنده شوشتری، ز گل نازک‌تری
ندیده بودم، حالا دیدم، حالا دیدم...
اگر مستم من از عشق تو مستم ماه من، که از عشق تو مستم
بیا بنشین که دل، بیا بنشین که دل، بردی ز دستم، ماه من، که دل، بردی ز دستم
تو که با مو سر یاری نداری، یاری نداری
چرا هر نیمه شو چرا هر نیمه شو آیی به خوابم؟ ماه من، آیی به خواب، آیی به خوابم
پرند شوشتری، پرند شوشتری، ز گل نازک‌تری
ندیده بودم، حالا دیدم، حالا دیدم...

تصنیف قدیمی نگار
هر چه کنی بکن، مکن، هر چه کنی آخ بکن، مکن،‌ترکِ من ای نگار من،‌ترک من ای نگار من
هر چه بَری ببر، مَبَر، هر چه بری آخ ببر، مبر، سنگدلی، به کار من
هر چه بُری ببر، نبُر
رشته‌ی الفت مرا
هر چه کَنی بکَن، مَکَن، خانه‌ی اختیار من، خانه‌ی اختیار من
هر چه روی برو مرو راه خلاف دوستی
هر چه زنی بزن مزن، هر چه زنی آخ بزن مزن، طعنه به روزگار من، طعنه به روزگار من

تصنیف قدیمی چشم مست
به تیغم گر زنی، به تیغم گر زنی، دستت نگیرم
ماه من، ای سرو بلند بالا، رویت را به ما بنما
وگر تیرم زنی، وگر تیرم زنی، منّت پذیرم
ماه من، ای سرو بلند بالا، رویت را به ما بنما
بنازم چشم مستت را، نبینم من شکستت را
چو مستم کرده‌ای، چو مستم کرده‌ای، مستور منشین
ماه من، ای سرو بلند بالا، رویت را به ما بنما
چو نوشم داده‌ای، چو نوشم داده‌ای، زَهرم منوشان
ماه من، ای سرو بلند بالا، رویت را به ما بنما
بنازم چشم مستت را، نبینم من شکستت را 

تصنیف قدیمی پای لنگ
های‌های،‌های‌های، دل تنگ من، پیش دوست، پیش دوست، شده ننگ من
ره کجاست جانم؟ ره کجاست؟ پای لنگ من
ره کجاست؟ ره کجاست؟ پای لنگ من 

نوشته‌ی:
علی کتولی (ارسالی)

ردیف‌های آوازی:
کتاب هزار گلخانه‌ی آواز

تایپ ردیف‌های آوازی و اشعار:
علی میرزایی

آلبوم «بوی باران»، ابتدا قرار بود با نام «نی‌زن» منتشر شود؛ به‌نام همان تصنیفی که آقای «حسین یوسف‌زمانی‌» ساخته‌اند و استاد شجریان در این آلبوم آن را اجرا کرده‌اند؛ اما اینگونه نشد...

به هر حال اینگونه نشد و این هدیه‌ی بهاری استاد با عنوان «بوی باران»، دیگر ساخته‌ی یوسف‌زمانی بر شعری از استاد «فریدون مشیری»، روانه‌ی بازار موسیقی شد. این اثر توسط ارکستر سمفونیک به آهنگسازی و سرپرستی حسن ‌یوسف‌زمانی اجرا شد و نوازندگان سرشناسی چون استاد «حسن ناهید»،  «اردشیر و ارسلان کامکار» در خلق آن سهیم هستند.

بوی باران با پیش درآمد «رقص باد» ساخته‌ی یوسف‌زمانی بر «چهارگاه» آغاز می‌شود. پیش‌درآمدی که با ‌ترکیب حرکات متنوع سازهای زهی و آرشه‌پرانی‌های ویولن و پاساژهای سنتور فضای کلی‌ای را می‌سازد که تداعی‌کننده‌ی پویایی و شادابی چهارگاه در یک اثر بهاری است. در ادامه نیز با اضافه شدن کمانچه و سؤال و جواب‌های پیاپی میان سازها، پیش‌درآمد فضایی سرشار از سرکشی باران‌های بهاری را تداعی می‌کند.

پایان رقص باد اما آغازی است بر مقدمه‌ی آواز شجریان در «مخالف». صدای پیانوی خانم «حریر شریعت‌زاده» نخستین  همراه نغمه‌ی شجریان است. قطعاً با شنیدن نخستین جملات پیانو، خاطره‌ی نوای شجریان در «جان‌ عشاق» در اصفهان با نوای ابریشمین پیانوی «استاد جواد معروفی» بر غزل حافظ با مطلع «همای اوج سعادت به دام ما افتد | اگر تو را گذری بر مقام ما افتد»، برای علاقه‌مندان شجریان زنده می‌شود.
البته خانم شریعت زاده از شاگردان استاد معروفی هستند و قطعاً نشانه‌هایی از سبک نوازندگی معروفی در جواب آوازهای ایشان قابل دریافت است. هرچند در جان ‌عشاق جواب‌ها پیوسته‌تر، حد میان نت‌ها پوشیده‌تر و مجموعه‌ی جواب‌ها لطیف‌تر است اما از مهارت شریعت‌زاده نباید گذشت؛ چراکه پیداست هربار با جواب‌های دقیق و پر، موجب اعتلای خواننده در جملات بعدی می‌گردد و پلکانی می‌شود برای اوج گرفتن آواز خاطره‌انگیز شجریان. این خود بزرگترین نشانه‌ی موفقیت شریعت‌زاده در همراهی با آواز شجریان است.

آواز در مخالف با تحریری کوتاه بر مطلع مثنوی مشیری آغاز می‌شود:

«بگذار که بر شاخه‌ی این صبح دل‌اویز | بنشینم و از عشق سرودی بسرایم» و سپس در مخالف ادامه می‌یابد و در بیت چهارم اوج هنر و دقت شجریان در چگونگی اجرای کلمات و همان ریتم نهفته‌ی آواز او که از نقش کلمات در شعر جان می‌گیرد، نمایان می‌شود.
از دگر سو همین هنرنمایی شجریان با مهارت نوازنده در همراهی تحریر‌های شجریان تکامل می‌یابد. آنجا که استاد کلمه‌ی «پرواز» در انتهای بیت «سیمرغ طلایی پر و بالی‌ست | از لانه برون آمده، دارد سر پرواز» را با تحریرهای کش‌دار و چکشی بیان می‌کند تا ناخودآگاه در ذهن شنونده‌، بال‌زدن‌های ابتدایی سیمرغ افسانه‌ها برای اوج‌گیری و سپس پرواز با بالهایی فراخ را تداعی‌گر باشد.

مخالف در بیت «آنجا که سراپای تو، در روشنی صبح | رویای شرابی‌ست که در جام بلور است» به اوج می‌رسد و با تحریرهای پیاپی و طولانی به مویه می‌رسد و در بیت بعد در چهارگاه فرود می‌آید.

بخش‌های بعدی آواز به‌ترتیب در ‌گوشه‌های زابل، حصار و منصوری و مویه اجرا شده و در پایان به درآمد چهارگاه می‌رسد.

نوبت به تصنیف «بوی‌باران» می‌رسد. تصنیفی بر شعر «خوش به حالِ غنچه‌های نیمه باز» که با حرکات تند آرشه‌ی ویولن‌ها آغاز می‌شود : بوی باران، بوی سبزه، بوی خاک...

توصیفات ابتدایی مشیری از بهاران پایان که می‌گیرد، تصنیف در گام نخست در جمله‌ی «خوش به حال روزگار!» به اوج می‌رسد.
در میانه‌ی تصنیف نیز شاهد دو نوازی نی و کمانچه هستیم که با همراهی ارکستر ادامه می‌یابد و شجریان با پس‌زمینه‌ی صدای همخوان باس ادامه‌ می‌دهد: «خوش به حال چشمه‌ها و دشت‌ها...»

بخش دوم اثر در آواز «افشاری» از متعلقات دستگاه «شور»، اجرا شده. آغازگر بخش دوم پیش‌درآمد افشاری «خاطره» است که باز با حرکات رنگارنگ آرشه‌های ویولن و همراهی ارکستر و تنبک آغاز می‌شود. کمانچه و نی نیز همراه می شوند تا پیش‌درآمد به روشنی راوی حس افشاری شود و شنوندگان همیشگی شجریان را به یاد «آرام جان» اندازد و «غوغای عشق‌بازان» را برایشان یادآور گردد.

با اتمام پیش‌درآمد افشاری، نوازندگی تار شهرام میرجلالی آغاز می‌شود. در میانه قطعه نسبتاً بلند ضربی به صورت دونوازی تار و تنبک مقدمه‌ای بر ادامه‌ی ساز و آواز می‌شود. آواز شجریان بر درآمد افشاری با اجرای بیت «رو سر بنه به بالین تنها مرا رها کن | ‌ترک من خراب شبگرد مبتلا کن» که گفته می‌شود نخستین بیت از آخرین غزلی است که مولانا ساعاتی پیش از بدرود حیات سروده، آغاز می‌شود و در ابیات بعد در جامه‌دران ادامه می‌یابد و سپس در عراق با تحریری بلند به اوج می‌رسد:

«خیره کشی‌ست ما را دارد دلی چو خارا | بکشد کسش نگوید تدبیر خون‌بها کن»

تحریرهای ابتدایی اما در انتهای بیت هم شنیده می‌شوند و با جواب‌های مناسب تار همراه می‌گردند و باز قطعه‌ی ضربی با دونوازی تار و تنبک عاملی برای ایجاد تنوع در میانه‌ی آواز می‌شود. با اتمام ضربی، شجریان بیتِ «بر شاه خوبرویان واجب وفا نباشد | ای زرد روی عاشق تو صبر کن، وفا کن» را در گوشه‌ی «حزین» اجرا می‌کند و در ادامه با اشارتی به جامه‌دران و تحریرهای ریز بر مصرع «دردی است غیر مردن آن را دوا نباشد | پس من چگونه گویم که این درد را دوا کن»، آرام آرام به آرامش می‌رسد و در «رهاب»  با اطمینان خاصی می‌خواند:

«در خواب دوش پیری در کوی عشق دیدم | با دست اشارتم کرد که عزم سوی ما کن»

در انتها نیز قطعه‌ی آوازی در مثنوی افشاری بر غزل مولانا با مطلع «ای خدا این وصل را هجران مکن | سرخوشان عشق را نالان مکن» با هم‌نوازی تار پایان بخش آوازهای این اثر است.

پایان‌بخش اثر تصنیف «نی ‌زن» است؛ ساخته‌ی یوسف‌زمانی بر شعری از فروغی بسطامی که در میانه با آواز شجریان بر سه بیت از ساقی‌نامه‌ی حافظ با پس‌زمینه‌ی ضربی و هم‌خوانی اعضای گروه روی جمله‌ی «نی زن، نی با دل خرم زن» از سویی رنگی ویژه می‌گیرد و از سوی دیگر توانایی‌های صدای شجریان را نمایان می‌کند:

«چنان برکش آواز خنیاگری که ناهید چنگی به رقص آوری»

نوازندگان:

همنوازان آواز:

حریر شریعت‌زاده           پیانو
شهرام میرجلالی          تار

گروه‌نوازان:

اردشیر کامکار               کمانچه
سیامک نعمت ناصر      تار
شهریار فریوسفی        تار
مجید اخشابی             سنتور
همایون شجریان           تنبک

ویولن:
ارسلان کامکار، ابراهیم لطفی، رضا عالمی ،‌هادی ارزم، مجتبی میرزاده، مازیار ظهیرالدینی، رامین یوسف‌زمانی، رسول بهبهانی

آلتو:
رسول بهبهانی، عماد رضایی، پویا یوسف‌زمانی، لعیا اعتمادی

ویولن‌سل:
کریم قربانی، مجید اسماعیلی

کنتر باس:
شاهین یوسف‌زمانی

فلوت:
ناصر رحیمی

معرفی گوشه‌های آوازی آلبوم بوی باران:

۱. شعر از فریدون مشیری

۱. بگذار که بر شاخه‌ی این صبح دل‌اویز 
     بنشینم و از عشق سرودی بسرایم 
    [مخالف]

۲. آنگاه به صد شوق چو مرغان سبکبال
     پرگیرم از این بام و به سوی تو بیایم
     [مخالف] 

۳. خورشید، از آن دور، از آن قله‌ی پربرف
     آغوش کند باز، همه مهر، همه ناز
     [مخالف]

 ۴. سیمرغ طلایی پر و بالی است که چون من
     از لانه برون آمده، دارد سر پرواز
     [مخالف]

 ۵.  پرواز به آنجا که نشاط است و امید است
      پرواز به انجا که سرود است و سرور است
      [مخالف]

 ۶.  آنجا که سراپای تو، در روشنی صبح
      رویای شرابی‌ست که در جام بلور است
      [مخالف]

 ۷. آنجا که سحر، گونه‌ی گلگون تو در خهواب
     از بوسه‌ی خورشید، چو برگ گل ِ ناز است
     [شکسته مویه]

۸. آنجا که من از روزن هر اختر شبگرد
     چشمم به تماشا و تمنّای تو باز است
     [مخالف فرود]

۹. من نیز چو خورشید دلم زنده به عشق است
     راه دل خود را نتوانم که نپویم
     [زابل]

۱۰. هر صبح، در آیینه‌ی جادویی خورشید
      چون می‌نگرم، او همه من، من همه اویم!
      [زابل]  

۱۱. او روشنی و گرمی بازار وجود است
      در سینه‌ی من نیز، دلی گرم‌تر از اوست
      [حصار]

۱۲. او یک سر آسوده به بالین ننهاده است
      من نیز به سر می‌دوم اندر طلب دوست
      [حصار]

۱۳. ما هر دو، در این صبح طربناک بهاری
      از خلوت و خاموشی شب، پا به فراریم
      [منصوری]

۱۴. ما هر دو در آغوش پر از مهر طبیعت
       با دیده‌ی جان محو تماشای بهاریم
       [منصوری]

 ۱۵. ما آتش افتاده به نیزار ملال‌ایم
       ما عاشق نوریم و سروریم و صفاایم
       [‌مویه]

۱۶. بگذار که سرمست و غزلخوان من و خورشید
       بالی بگشاییم و به سوی تو بیاییم
       [مویه فرود]

۲. غزل از مولانا – دیوان شمس (کبیر)

۱. رو سر بنه به بالین تنها مرا رها کن
    ‌ترک من خراب شبگرد مبتلا کن
    [درآمد افشاری]‌

۲. ماییم و موج سودا شب تا به روز تنها
    خواهی بیا ببخشا، خواهی برو جفا کن
     [جامه‌دران]

۳. از من گریز تا تو هم در بلا نیفتی
    بگزین ره سلامت،‌ترک ره بلا کن 
    [جامه‌دران]

۴. ماییم و آب دیده در کنج  غم خزیده
    بر آب دیده‌ی ما صد جای آسیا کن
    [جامه‌دران]

۵. خیره کشی‌ست ما را دارد دلی چو خارا
    بکشد کسش نگوید تدبیر خون بها کن
    [عراق]

۶. بر شاه خوبرویان واجب وفا نباشد
    ای زرد روی عاشق تو صبر کن، وفا کن
    [حزین]

۷. دردی‌ست غیر مردن آن را دوا نباشد
    پس من چگونه گویم که این درد را دوا کن
   [جامه‌دران]

۸. در خواب دوش پیری در کوی عشق دیدم 
     با دست اشارتم کرد که عزم سوی ما کن
     [رهاب]

اشعار تصنیف‌ها:

تصنیف «بوی باران»
از حسین یوسف‌زمانی بر شعر فریدون مشیری

بوی باران، بوی سبزه، بوی خاک
شاخه‌های شسته، باران خورده، پاک
آسمان آبی و ابر سپید، برگ‌های سبز بید، عطر نرگش، رقص باد، نغمه‌ی شوق پرستوهای مست...
نرم‌نرمک می‌رسد اینک بهار، خوش به حال روزگار! 
خوش به حال چشمه‌ها و دشت‌ها، خوش به حال دانه‌ها و سبزه‌ها، خوش به حال غنچه‌های نیمه باز، خوش به حال دختر میخک، که می‌خندد به ناز، خوش به حال جام لبریز از شراب، خوش به حال آفتاب. ای دل من، گرچه در این روزگار
جامه‌ی رنگین نمی‌پوشی به کام، باده‌ی رنگین نمی‌نوشی ز جام، نقل و سبزه در میان سفره نیست، جامت از آن مِی که می‌باید تهی است؛
ای دریغ از تو اگر چون گل نرقصی با نسیم!
ای دریغ از من اگر مستم نسازد آفتاب!
ای دریغ از ما اگر کامی نگیریم از بهار.
گر نکوبی شیشه‌ی غم را به سنگ؛
هفت رنگش می‌شود هفتاد رنگ!

تصنیف «نی زن»

گر عارف حق‌بینی؛ چشم از همه بر هم زن
چون دل به یکی دادی؛ آتش به دو عالم زن
هم چشم تماشا را بر روی نکو بگشا
هم دست تمنا را بر گیسوی پر خم زن
هم نکته‌یِ وحدت را با شاهد یکتا گو
هم بانگِ‌ اناالحق را بر دار معظم زن
گه تکیه دهی وقتی، بر تخت سلیمان ده
گر پنجه زنی روزی، در پنجه‌ی ِ رستم زن
 گر دردی از او بردی، صد خنده به درمان کن
ور زخمی از او خوردی صد طعنه به مرهم زن
چون ساقی ِ رندانی، می با لب خندان خور
چون مطرب مستانی نی با دل خرّم زن

آواز میانی بر قطعه‌ی ضربی بر شعری از حافظ:

مغنی کجایی؟ نوایت کجاست؟
نوای خوش ِ غم زدایت کجاست؟
مغنی از آن پرده نقشی بیار
ببین تا چه گفت از درون پرده‌دار
چنان برکش آواز خنیاگری
که ناهید چنگی به رقص آوری